Bộ trưởng Nguyễn Quân đã chỉ ra những nguyên nhân yếu
kém dẫn chảy máu chất xám. Đó là các trường đại học không đủ nguồn kinh phí đầu
tư cho nghiên cứu, ngay cả trường trọng điểm lớn thì kinh phí nghiên cứu khoa học
dành cho giáo viên, cán bộ giảng dạy chỉ có vài ba tỷ đồng mỗi năm.. vì vậy việc
“Chảy máu chất xám” không chỉ ở khu vực nghiên cứu khoa học, mà còn ở các tổ chức
nghiên cứu thuộc nhà nước sang các tổ chức ngoài nhà nước và phi chính phủ, từ
nghiên cứu cơ bản sang nghiên cứu ứng dụng và triển khai vì các công việc này tạo
ra thu nhập cao hơn, nhu cầu thị trường lớn hơn.
Một trong những nguyên nhân chính gây nên sự thiếu hụt
nhân tài khoa học là do chính sách đãi ngộ chưa thoả đáng. Điều này dẫn đến kết
quả là học sinh, sinh viên giỏi ít chọn con đường nghiên cứu khoa học. Số ít
người giỏi đam mê khoa học đều đi du học và không nhiều người chọn con đường trở
về nước.
Trước thực trạng chảy máu chất xám hiện nay, các nhà
quản lý, nhà khoa học đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm thu hút nhân tài, nâng
cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động nghiên cứu khoa học. Để có thể thu hút nhân tài làm khoa học, Nhà
nước cần có chính sách, biện pháp cụ thể và hữu hiệu nhằm hỗ trợ và tạo điều kiện
cho nhân tài khoa học phát triển.
Các chính sách và biện pháp nhằm thu hút nhân tài
khoa học cần được xây dựng dựa trên tình hình cụ thể tại các trung tâm nghiên cứu
khoa học hàng đầu trong cả nước. Trong điều kiện kinh phí eo hẹp, Nhà nước cần
tập trung đầu tư cho các đề án thu hút nhân tài khoa học có tính khả thi, mang
lại hiệu quả cao...
